Lek na kleszcze dla psa: jaka waga? Przedziały wagowe w ChPL
Pipety i tabletki na kleszcze dobiera się do masy ciała według tabeli z ChPL. Wyjaśniamy, jak ją czytać, co zrobić z psem na granicy przedziału i dlaczego kot to zupełnie osobny temat.
Jaki lek na kleszcze dla psa o danej wadze - odpowiedź jest w tabeli w punkcie 3.9 (w starszych dokumentach 4.9) ChPL konkretnego preparatu. Pipety spot-on i tabletki przeciwpasożytnicze są podzielone na przedziały masy ciała: każdej pipecie lub mocy tabletki odpowiada określony zakres, a ChPL mówi też, co zrobić z psem cięższym niż górna granica tabeli. Żeby dobrać właściwy, potrzebujesz trzech rzeczy: aktualnej, zmierzonej masy psa, ChPL tego preparatu, który masz w ręku, i pewności, że preparat jest dla psa, a nie dla kota. Liczby zostawiamy ChPL - tu pokazujemy, jak je czytać.
Jak czytać tabelę przedziałów wagowych w ChPL?
W ChPL pipet spot-on dla psów tabela w punkcie 3.9 ma zwykle kilka kolumn: masę ciała psa (od - do), wielkość pipety, zawartość substancji czynnej, czasem objętość. W części ChPL jest też kolumna z zakresem dawki na kilogram, jaki wychodzi w danym przedziale, a w niektórych nawet kolor nakrętki pipety. Nad tabelą często stoi "zalecana dawka minimalna". Jeśli produkt ma tylko jedną wielkość pipety, tabeli może nie być - wtedy 3.9 podaje po prostu, dla psa o jakiej masie (od - do) jest ta pipeta, a kolejne przedziały to osobne produkty z osobnymi ChPL.
Z tej konstrukcji wynika rzecz, o której warto pamiętać. Przedział jest ułożony tak, żeby pies z jego górnej granicy dostał co najmniej dawkę minimalną. Pies z dolnej granicy tego samego przedziału dostaje więcej substancji na kilogram. Dobrze to widać w ChPL, które podają zakres dawki na kilogram dla każdego przedziału.
Zwróć uwagę na zapis granic. W części ChPL przy liczbach stoją znaki "powyżej" i "nie więcej niż" (> i ≤), w innych granice są podane jako zakres. Przedziały do siebie przylegają, więc pies o znanej masie trafia dokładnie do jednego z nich.
Ważna jest też forma podania. ChPL opisują nałożenie całej zawartości pipety na skórę jednego zwierzęcia. Obroże działają inaczej: dobiera się je zwykle do wielkości psa i obwodu szyi, a ChPL przypomina, że jedna obroża jest dla jednego psa.
Co zrobić, gdy pies jest na granicy przedziału?
Na granicy przedziału nie ma zgadywania - jest waga. Problem pojawia się zwykle wtedy, gdy masa jest szacowana albo nieaktualna.
W praktyce oznacza to kilka prostych kroków:
- Zważ psa przed doborem preparatu, zamiast korzystać z masy podanej przez właściciela "z pamięci" albo z karty sprzed roku.
- Przy szczeniętach i młodych psach ważenie ma jeszcze większe znaczenie, bo masa szybko się zmienia - preparat dobrany przy poprzedniej wizycie może już nie pasować.
- Odczytaj znaki przy granicach przedziału w tabeli konkretnego produktu, a nie w ulotce innego preparatu z tą samą substancją.
- Jeśli pies jest cięższy niż najwyższy przedział, sprawdź 3.9 - część ChPL wprost podaje, że wtedy stosuje się odpowiednią kombinację pipet.
- Jeśli pies jest lżejszy niż najniższy przedział albo za młody, zajrzyj do punktów 3.3 i 3.5. Minimalny wiek i masa są tam podane jako przeciwwskazanie albo jako brak danych o bezpieczeństwie. Co wtedy może zrobić lekarz, opisujemy w tekście o pacjencie poniżej minimalnej masy z ChPL.
Dzielenie pipety między kilka małych psów nie jest przewidziane w ChPL. To samo dotyczy tabletek: czy wolno je dzielić, mówi ChPL konkretnego produktu, a nie zwyczaj.
Pipeta dla psa a kot - dlaczego to osobny temat?
Bo dla części substancji pomyłka gatunku jest groźna niezależnie od masy. Najlepszy przykład to permetryna. W ChPL preparatów spot-on z permetryną dla psów (samą albo w połączeniu z imidaklopridem, fipronilem czy pyriproksyfenem) zakaz stosowania u kotów jest zapisany wprost i często oznaczony piktogramem przekreślonego kota.
Uzasadnienie jest w punkcie 3.5: koty nie są w stanie metabolizować permetryny. ChPL tych preparatów ostrzegają też przed sytuacją, o której łatwo zapomnieć w domu z kilkoma zwierzętami - kot może się zatruć, liżąc albo ocierając się o psa, któremu dopiero podano preparat. Dlatego leczonego psa trzyma się z dala od kotów do czasu wyschnięcia miejsca podania albo przez czas podany w ChPL, a po przypadkowym kontakcie kota trzeba umyć szamponem lub mydłem i szybko skontaktować się z lekarzem weterynarii.
Permetryna to nie jedyny przypadek. ChPL obroży z deltametryną dla psów też mają zapis "nie stosować u kotów". Część ChPL pipet z fipronilem dla psów zastrzega, że nie stosuje się ich u kotów ze względu na ryzyko przedawkowania, a ChPL pipet z fipronilem - zarówno dla psów, jak i dla kotów - wykluczają króliki.
Ta sama substancja ma często osobne produkty dla psa i dla kota, z innymi stężeniami, mocami i przedziałami. Tak jest choćby z fipronilem, selamektyną czy połączeniem imidaklopridu z moksydektyną. Dlatego gatunek sprawdza się w punkcie 3.1 konkretnego produktu - więcej o tym w tekście czy lek jest zarejestrowany dla psa lub kota.
A tabletki na kleszcze?
W unijnej bazie produktów weterynaryjnych (UPD) znajdziesz tabletki do rozgryzania i żucia z substancjami takimi jak fluralaner, afoksolaner, sarolaner czy lotilaner, dopuszczone także w Polsce. Występują w kilku mocach, w większości tylko dla psów. Zasada jest ta sama co przy pipetach: to, która moc pasuje do jakiej masy ciała, rozstrzyga punkt 3.9 ChPL danego produktu. Przy niektórych substancjach są osobne tabletki dla kotów, z innymi mocami - tabletki dla psa nie zamienia się więc na tabletkę "dla małego zwierzęcia".
Czy każdy pies potrzebuje preparatu o najszerszym działaniu?
Nowsze ChPL preparatów przeciwpasożytniczych mają w punkcie 3.4 zapis o oporności. Niepotrzebne stosowanie albo stosowanie niezgodne z ChPL może zwiększać presję selekcyjną i obniżać skuteczność, a decyzja o leczeniu powinna wynikać z potwierdzonego gatunku pasożyta albo ryzyka zarażenia u konkretnego zwierzęcia. W części ChPL jest też zalecenie, by przy braku ryzyka zarażenia kilkoma rodzajami pasożytów jednocześnie wybrać produkt o węższym spektrum. Jak czytać punkty 3.3-3.5, opisujemy w tekście o przeciwwskazaniach w ChPL.
Jak szybko sprawdzić preparat dla konkretnego psa?
Masz już zważonego psa i wiesz, jakiego działania potrzebujesz. Zostaje sprawdzenie, czy preparat jest dla tego gatunku, czy pies mieści się w limitach wieku i masy i który przedział mu odpowiada. W VetLeku wpisujesz gatunek, masę i wiek pacjenta, a przy wybranym leku widzisz dawkowanie z ChPL z fragmentem źródła przy każdej liczbie. Aplikacja ostrzeże, gdy gatunku nie ma w ChPL albo pacjent jest poniżej limitu wieku lub masy. Lekarze weterynarii i studenci korzystają bezpłatnie.
Najczęstsze pytania
Pies waży dokładnie tyle, ile wynosi granica przedziału - którą pipetę wybrać?
Rozstrzygają to znaki przy granicach w tabeli w punkcie 3.9 ChPL danego preparatu - przedziały do siebie przylegają, więc granica należy do jednego z nich. Kluczowe jest aktualne ważenie, a nie masa z pamięci.
Czy można podzielić pipetę dla dużego psa między małe psy?
Nie. ChPL opisują podanie całej zawartości pipety jednemu zwierzęciu, a podział pipety nie jest w nich przewidziany.
Co jeśli pies jest cięższy niż najwyższy przedział w tabeli?
Część ChPL wprost podaje, że wtedy stosuje się odpowiednią kombinację pipet. Jaką, wynika z tabeli w punkcie 3.9 tego produktu.
Czy preparat na kleszcze dla psa można dać kotu?
Nie bez sprawdzenia ChPL, a przy permetrynie nigdy. ChPL takich preparatów wprost przeciwwskazują stosowanie u kotów, bo permetryna jest dla nich silnie trująca. Kot ma własne preparaty z własnymi przedziałami.
Od jakiego wieku można zabezpieczyć szczeniaka przed kleszczami?
Minimalny wiek i masa są w punktach 3.3 i 3.5 ChPL i różnią się między preparatami. Poniżej tych limitów decyzja należy do lekarza weterynarii.
Newsletter VetLeka
Nowości z VetLeka i bloga raz na jakiś czas. Napiszemy też, gdy aplikacja na Androida będzie w Google Play.
