Amoksycylina z kwasem klawulanowym: dawkowanie u psa i kota
Tabletki w wielu mocach, dawka podana raz osobno dla każdej substancji, raz dla ich sumy, do tego kategoria AMEG. Pokazujemy, jak czytać ChPL tego antybiotyku, zanim przeliczysz dawkę dla psa lub kota.
Dawkowanie amoksycyliny z kwasem klawulanowym dla psa i kota podaje punkt 3.9 (w starszych dokumentach 4.9) ChPL konkretnego produktu. Zależy od gatunku, masy ciała, postaci i mocy leku, a w części ChPL także od ciężkości zakażenia. Czas leczenia zależy od tego, czy zakażenie jest typowe, czy przewlekłe. Przy tym antybiotyku jest jeszcze jedna pułapka: ChPL różnie zapisują dawkę - raz osobno dla amoksycyliny i kwasu klawulanowego, raz dla sumy obu substancji. Dlatego liczymy zawsze według ChPL produktu, który mamy w ręku, a nie według zapamiętanej "dawki na kilogram".
Jakie postacie i gatunki docelowe ma amoksycylina z kwasem klawulanowym?
Dla psów i kotów to przede wszystkim tabletki: zwykłe, smakowe oraz do rozgryzania i żucia, w wielu mocach. Do tego zawiesina do wstrzykiwań. Część tabletek ma w punkcie 3.1 psy i koty, część tylko psy - zwykle te o większej mocy. Zawiesina do wstrzykiwań bywa zarejestrowana dla psów i kotów razem z bydłem albo świniami. Są też produkty wyłącznie dla zwierząt gospodarskich, np. proszek do podania w wodzie do picia dla świń czy zawiesiny dowymieniowe dla bydła, ale ten tekst ich nie dotyczy.
Wniosek praktyczny: gatunek sprawdza się dla konkretnej mocy, a nie dla substancji. To, że jedna moc ma kota w 3.1, nie znaczy, że ma go każda moc w tej samej serii. Szerzej o sprawdzaniu gatunków piszemy w tekście czy lek jest zarejestrowany dla psa lub kota.
Gdzie w ChPL jest dawkowanie i jak je czytać?
W punkcie 3.9 (4.9). W ChPL tabletek zwykle znajdziesz trzy rzeczy: dawkę w przeliczeniu na kilogram masy ciała wraz z częstotliwością podawania, tabelę "masa ciała - liczba tabletek" i informację o czasie leczenia, osobno dla typowych i osobno dla przewlekłych przypadków. W części ChPL jest też zapis, że w ciężkich lub opornych przypadkach dawkę można zwiększyć według uznania lekarza weterynarii.
Tabela w 3.9 bywa ułożona tak, że dla najlżejszych albo najcięższych psów odsyła do tabletek o innej mocy. W niektórych ChPL jedna tabela obejmuje od razu kilka mocy tego samego produktu, w osobnych kolumnach. Wtedy łatwo odczytać liczbę tabletek z niewłaściwej kolumny, zwłaszcza gdy w gabinecie stoją obok siebie opakowania o różnych mocach.
Dawka dla amoksycyliny czy dla obu substancji?
To najczęstsze źródło nieporozumień. Część ChPL podaje dawkę osobno: tyle amoksycyliny i tyle kwasu klawulanowego na kilogram masy ciała. Inne podają ją jako ilość "połączonych substancji czynnych" na kilogram. Podobnie jest z mocą na opakowaniu: raz zapisana jako dwie wartości (amoksycylina i kwas klawulanowy), raz jako suma obu substancji z rozbiciem w nawiasie.
Jeśli przeliczasz dawkę samodzielnie, upewnij się, że dawka i moc dotyczą tego samego. Gdy dawka jest podana dla samej amoksycyliny, a dzielisz ją przez łączną zawartość obu substancji w tabletce (albo odwrotnie), wynik będzie błędny o udział kwasu klawulanowego.
Od czego zależy dawka?
Od gatunku (sprawdź 3.1 dla konkretnej mocy), od masy ciała, od postaci i mocy, od rodzaju i ciężkości zakażenia, a przy iniekcji także od drogi podania. ChPL bardzo mocno akcentują dokładne ważenie.
Przy antybiotyku zbyt mała dawka nie jest "ostrożniejszą" dawką. ChPL w punkcie 3.5 przypominają, że stosowanie niezgodne z ChPL może zwiększać liczbę bakterii opornych na to połączenie i obniżać skuteczność leczenia innymi beta-laktamami.
Czas leczenia też jest w 3.9. ChPL rozróżniają typowe przypadki i zakażenia przewlekłe lub nawracające, dla których leczenie trwa dłużej, a całkowity czas leczenia określa lekarz weterynarii.
Co sprawdzić przed podaniem?
Przeciwwskazania (3.3 lub 4.3)
W ChPL produktów dla psów i kotów powtarzają się: nadwrażliwość na penicyliny lub inne beta-laktamy oraz zakaz stosowania u królików, kawii domowych, chomików i myszoskoczków (gerbili). ChPL tabletek wymieniają też szynszyle i inne małe roślinożerce, a do tego: nie stosować u koni i przeżuwaczy oraz u zwierząt z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek z bezmoczem lub skąpomoczem. Część ChPL wymienia też stwierdzoną oporność na to połączenie.
Tabletki smakowe i do rozgryzania i żucia ChPL każe przechowywać poza zasięgiem zwierząt, żeby uniknąć przypadkowego zjedzenia. Przy domowych królikach czy świnkach morskich ma to dodatkowy sens.
Ostrzeżenia i środki ostrożności (3.4 i 3.5)
Nowsze ChPL tabletek są tu bardzo konkretne. Nie stosować przy podejrzeniu lub potwierdzeniu zakażenia MRSA albo MRSP, bo takie izolaty uznaje się za oporne na wszystkie beta-laktamy, łącznie z amoksycyliną z kwasem klawulanowym. Produkt nie działa na Pseudomonas spp. ze względu na ich naturalną oporność. Możliwa jest oporność krzyżowa z innymi beta-laktamami. Leczenie powinno opierać się na identyfikacji patogenu i badaniu lekowrażliwości, a gdy to niemożliwe - na lokalnych danych epidemiologicznych. U zwierząt z niewydolnością wątroby lub nerek stosowanie poprzedza ocena korzyści do ryzyka przez lekarza i staranne dobranie dawkowania. Część ChPL dodaje, że nie zaleca się rutynowego stosowania antybiotyków ogólnoustrojowych w zakażeniach przewodu pokarmowego.
Interakcje (3.8 lub 4.8)
Tu ChPL są zgodne: substancje bakteriostatyczne, takie jak chloramfenikol, makrolidy, sulfonamidy i tetracykliny, mogą hamować działanie przeciwbakteryjne penicylin, a penicyliny mogą nasilać działanie aminoglikozydów. Więcej o tym, jak czytać ten punkt, w tekście o interakcjach leków weterynaryjnych.
Co oznacza kategoria AMEG C?
AMEG to kategoryzacja antybiotyków opracowana przez grupę ekspertów Europejskiej Agencji Leków. W uproszczeniu: kategoria D ("rozważnie") to leczenie pierwszego wyboru, C ("ostrożnie") - gdy leki z kategorii D są nieskuteczne, B ("ograniczać") - gdy nie działają leki z kategorii C i D. Aminopenicyliny w połączeniu z inhibitorami beta-laktamaz, czyli także amoksycylina z kwasem klawulanowym, należą do kategorii C. Zapisują to wprost ChPL części produktów, w punkcie 3.5.
W części ChPL jest też zapis, że stosowanie tego połączenia należy ograniczyć do sytuacji, w których odpowiedź na inne leki przeciwbakteryjne lub penicyliny o wąskim spektrum jest niewystarczająca. To nie są ogólne hasła, tylko część warunków stosowania produktu.
Iniekcja u psa i kota - na co zwrócić uwagę?
ChPL zawiesin do wstrzykiwań mają kilka uwag, które łatwo pominąć. Zawiesinę trzeba wstrząsnąć przed użyciem. U psów i kotów podaje się ją domięśniowo lub podskórnie, nie dożylnie. W ChPL części zawiesin jest też ostrzeżenie, że kwas klawulanowy jest bardzo wrażliwy na wilgoć: do pobierania leku używa się suchych igieł i strzykawek, a ciemne plamki lub osad w zawiesinie oznaczają, że produktu nie należy stosować.
Ponieważ ten sam produkt jest często zarejestrowany także dla bydła lub świń, jego ChPL zawiera okresy karencji. Dla psa i kota punkt ten brzmi "nie dotyczy", ale przy zwierzęciu, od którego pozyskuje się żywność, ma znaczenie - więcej w tekście o okresie karencji w ChPL.
Na co uważać w praktyce?
- Moc tabletek inna niż w poprzednim opakowaniu - liczba tabletek do przeliczenia od nowa.
- Dawka podana dla amoksycyliny, a moc zapisana jako suma (albo odwrotnie).
- Tabela w 3.9 z kilkoma mocami w osobnych kolumnach albo z odesłaniem do innej mocy.
- Kot i moc zarejestrowana tylko dla psów.
- Dzielenie i rozkruszanie: część ChPL dopuszcza podział tabletki na połówki lub ćwiartki, część opisuje rozkruszenie i podanie z niewielką ilością karmy. Zależy to od produktu, a podpowiedzi znajdziesz w tekście jak podzielić tabletkę dla psa lub kota.
Jak szybko przeliczyć dawkę dla pacjenta?
Wybór dawki należy do lekarza, ale przeliczenia nie trzeba robić na kartce. W VetLeku przy konkretnym produkcie z amoksycyliną i kwasem klawulanowym zobaczysz dawkowanie z ChPL z fragmentem źródła przy każdej liczbie, kategorię AMEG i karencję. Po wyborze dawki aplikacja przeliczy ją na tabletki (także ćwiartki) albo mililitry dla masy Twojego pacjenta i ostrzeże, jeśli gatunku nie ma w ChPL albo dawka przekracza zakres z ChPL.
Najczęstsze pytania
Czy dawka amoksycyliny z kwasem klawulanowym jest liczona na amoksycylinę?
To zależy od ChPL. Część podaje dawkę osobno dla obu substancji, część dla ich sumy. Sprawdź to w punkcie 3.9 i porównaj z mocą na opakowaniu.
Czy tabletki dla psa można podać kotu?
Tylko jeśli dana moc ma kota w punkcie 3.1 (4.1) ChPL. Część mocy jest zarejestrowana wyłącznie dla psów.
Jaką kategorię AMEG ma amoksycylina z kwasem klawulanowym?
Kategorię C ("ostrożnie"), jako aminopenicylina w połączeniu z inhibitorem beta-laktamaz. ChPL zalecają w leczeniu pierwszego rzutu antybiotyk z niższej kategorii, jeśli badanie lekowrażliwości wskazuje, że będzie skuteczny.
Czy ten antybiotyk można podać królikowi lub śwince morskiej?
ChPL produktów dla psów i kotów wprost przeciwwskazują stosowanie u królików, kawii domowych (świnek morskich), chomików i myszoskoczków, a ChPL tabletek także u szynszyli.
Jak długo trwa leczenie?
Tyle, ile przewiduje punkt 3.9 ChPL dla danego przypadku. ChPL rozróżniają typowe i przewlekłe zakażenia, a całkowity czas leczenia określa lekarz weterynarii.
Newsletter VetLeka
Nowości z VetLeka i bloga raz na jakiś czas. Napiszemy też, gdy aplikacja na Androida będzie w Google Play.
