Kalkulator dawki weterynaryjny: jak działa w VetLeku
Kalkulator dawki w VetLeku nie wybiera dawki. Pokazuje, co pisze ChPL, a dawkę wybraną przez lekarza zamienia na tabletki, mililitry albo gramy dla konkretnego pacjenta. Oto cała droga, krok po kroku i bez ani jednej liczby.
Kalkulator dawki weterynaryjny w VetLeku robi dokładnie to, co mówi nazwa: zamienia dawkę, którą lekarz wybrał z ChPL, na ilość preparatu dla konkretnego zwierzęcia - na tabletki (także połówki i ćwiartki, jeśli ChPL pozwala dzielić), mililitry albo gramy. Nie wybiera dawki, nie podpowiada leczenia i nie ocenia stanu pacjenta. Poniżej cała droga od pacjenta do wyniku, krok po kroku. Celowo bez żadnych liczb - te zobaczysz w aplikacji, przy konkretnym leku i obok zdania z ChPL, z którego pochodzą.
Najpierw pacjent: gatunek, masa i wiek
Gatunek wybierasz przełącznikiem Pies, Kot albo Inne (tam są kafelki pozostałych gatunków). Masę ciała wpisujesz z klawiatury albo poprawiasz przyciskami plus i minus. Wiek podajesz w tygodniach, miesiącach albo latach.
Każda z tych informacji ma swoją rolę. Masa jest potrzebna do przeliczenia. Gatunek decyduje, które dawkowania z ChPL pokażą się na górze. Wiek służy do oznaczenia dawkowań, które ChPL opisuje dla zwierząt w określonym wieku. Aplikacja nie pyta o chorobę, stan zwierzęcia ani inne podawane leki - celowo, bo to ocena lekarza, nie kalkulatora.
Pacjent zostaje przy kolejnych lekach, aż go zmienisz, a ostatnich pacjentów przywrócisz dotknięciem. Dlatego przed przeliczeniem warto zerknąć na górny pasek: czy to na pewno ten pies, a nie poprzedni.
Potem lek: nazwa, substancja i moc
Lek wyszukujesz po nazwie albo po substancji czynnej. Pole wyszukiwania jest na ekranie startowym, a lupa w górnym pasku działa z każdego ekranu. Wyniki od razu pokazują ilość dla pacjenta, a filtr zwierząt domyślnie idzie za jego gatunkiem.
Zwróć uwagę na moc i postać. Ten sam lek bywa w kilku mocach, a każda moc oznacza inną ilość tabletek albo mililitrów dla tej samej dawki. Wybierz tę moc, którą faktycznie masz w ręku - kalkulator liczy przez moc konkretnego preparatu.
Dawkowanie z ChPL i jego źródło
Na karcie leku sekcja "Dawkowanie z ChPL" pokazuje wszystkie dawkowania z dokumentu. Najpierw te dla gatunku pacjenta, a dawkowania dla innych gatunków w rozwijanej sekcji niżej. Nie są usuwane, ale aplikacja wyraźnie zaznacza, że ilość policzona dla masy pacjenta nie jest wtedy dawką dla jego gatunku.
Każde dawkowanie wygląda tak, jak pisze ChPL: dla kogo, jaką drogą, jak często i jak długo, z uwagami. Pod "Szczegóły i cytat z ChPL" jest dosłowne zdanie z dokumentu. Przy dawkowaniach widzisz też oznaczenia: czy masa pacjenta mieści się w zakresie, dla którego ChPL opisuje to dawkowanie, czy wiek jest poza zakresem i czy dawkowanie dotyczy innego gatunku.
Leki, których dawkowania porównał z ChPL człowiek, mają znak "sprawdzone z ChPL". Pozostałe mają notkę "Odczyt automatyczny" - wtedy porównaj liczbę z cytatem, zanim podasz lek.
Są też sytuacje szczególne. Jeśli ChPL ma tabelę dawkowania według masy ciała, to ona rozstrzyga o liczbie tabletek dla pacjenta - kalkulator nie liczy wtedy "po swojemu". A gdy w ChPL pojawia się dawka innego leku, np. w dokumentach leków do premedykacji, VetLek oznacza ją jako "dawka innego leku" i nie przelicza jej przez moc preparatu, którego kartę masz otwartą.
Dawkę wybiera lekarz
To najważniejszy krok i jedyny, którego kalkulator nie robi za Ciebie. Gdy ChPL podaje zakres, karta pokazuje ilości dla całego zakresu - od dolnej do górnej granicy. Dotknięcie ilości przy dawkowaniu otwiera przeliczanie z tą dawką: wartości z ChPL trafiają do pól, a Ty ustawiasz dawkę, którą wybrałeś dla tego pacjenta. Nic nie jest wybierane automatycznie.
Dawkę możesz też wpisać od zera w narzędziu do przeliczania dawki na ilość, np. gdy stosujesz lek w ramach kaskady. A jeśli przy wybranym dawkowaniu z ChPL ustawisz dawkę spoza jego zakresu, wynik pokaże, w którą stronę i o ile - jako informację, nie blokadę.
Przeliczenie na tabletki, mililitry albo gramy
Samo przeliczenie jest proste i warto je znać, żeby umieć sprawdzić wynik. Dawka na kilogram pomnożona przez masę ciała daje dawkę całkowitą. Dawka całkowita podzielona przez moc preparatu, czyli zawartość substancji w tabletce albo stężenie w mililitrze, daje ilość preparatu. Przy tabletkach wynik zaokrągla się do całych tabletek, połówek albo ćwiartek - ale tylko tak, jak pozwala ChPL.
Diabeł tkwi w szczegółach, które kalkulator bierze pod uwagę:
- Podział tabletek. Kalkulator pokazuje tylko warianty podziału zgodne z ChPL; jeśli ChPL nie pozwala dzielić, liczy całe tabletki. Przy każdym wariancie widać faktyczną dawkę na kilogram po zaokrągleniu, a kolor mówi, czy mieści się ona w zakresie z ChPL, odbiega od niego nieznacznie, czy wyraźnie. Jak dzielić tabletki w praktyce, opisujemy w poradniku jak podzielić tabletkę dla psa lub kota.
- Preparaty złożone. Gdy ChPL podaje dawkę jednego ze składników, kalkulator liczy przez zawartość właśnie tego składnika w preparacie.
- Sól czy zasada. Jeśli moc dotyczy soli, a dawka zasady (albo odwrotnie), kalkulator korzysta ze składu podanego w ChPL.
- Proszki do rozpuszczenia. Liczy ze stężenia po rozpuszczeniu, opisanego w ChPL, i przypomina, żeby rozpuścić lek tak, jak podaje ChPL.
- Dawka dobowa. Dzieli ją na podania tylko wtedy, gdy wynika to ze słów ChPL; w przeciwnym razie zostawia całą ilość z dopiskiem "na dobę".
- Gdy czegoś nie da się policzyć. Jeśli moc preparatu nie pasuje do jednostki dawki albo nie udało się jej odczytać, kalkulator podaje tylko dawkę całkowitą i pisze, dlaczego. Nie zgaduje.
Ostrzeżenia przy wyniku
Przy wyniku mogą pojawić się ostrzeżenia. To informacje z ChPL zestawione z danymi pacjenta - nie ocena kliniczna i nie blokada. VetLek ostrzega, gdy lek nie jest zarejestrowany dla gatunku pacjenta (z dopiskiem, że stosowanie jest wtedy możliwe tylko w ramach kaskady), gdy wybrane dawkowanie ChPL opisuje dla innego gatunku i gdy masa albo wiek pacjenta są poza zakresem, dla którego ChPL opisuje to dawkowanie. O tej ostatniej sytuacji piszemy więcej w tekście pacjent poniżej minimalnej masy z ChPL.
Osobne ostrzeżenie dotyczy ilości stałej na zwierzę, np. pipety przeznaczonej dla określonego przedziału masy: gdy pacjent waży inaczej, VetLek podpowiada, żeby dobrać preparat do masy. Ostatnie pojawia się wtedy, gdy po zaokrągleniu tabletki faktyczna dawka wychodzi poza zakres z ChPL - z sugestią, żeby rozważyć inną moc albo postać. Co z tym zrobić, decyduje lekarz.
Wynik do karty pacjenta
W przeliczeniu widać całe wyliczenie, a "Wzór i źródło" pokazuje, według jakiego wzoru liczono. Przycisk "Kopiuj wynik" kopiuje wynik jako tekst, razem z gatunkiem i masą pacjenta, do karty pacjenta albo wiadomości. Obliczenia wykonuje urządzenie, więc kalkulator działa także bez zasięgu.
Jak sprawdzić wynik w kilka sekund
Zanim podasz lek, przejdź przez krótką kontrolę. Porównaj dawkę z cytatem z ChPL. Sprawdź, czy moc na opakowaniu, które trzymasz, to ta sama moc, dla której liczono. Spójrz, czy masa w górnym pasku to aktualna masa tego zwierzęcia. Przeczytaj ostrzeżenia pod wynikiem. Przeliczona ilość to pomoc - decyzja i weryfikacja z aktualną ChPL należą do lekarza.
Przelicz dawkę z ChPL dla swojego pacjenta w VetLeku: https://app.vetlek.pet/. W Ustawieniach jest samouczek, który przeprowadzi Cię przez całą drogę krok po kroku, a co jeszcze potrafi aplikacja, opisujemy w tekście o wyszukiwarce leków weterynaryjnych VetLek.
Najczęstsze pytania
Czy kalkulator dawki w VetLeku sam dobiera dawkę?
Nie. Pokazuje dawkowania z ChPL i ilości dla całego zakresu, ale konkretną dawkę wybiera lekarz. Kalkulator tylko ją przelicza.
Skąd kalkulator wie, jaką moc ma preparat?
Z danych leku: mocy z rejestru i składu odczytanego z ChPL. Gdy moc nie pasuje do jednostki dawki, podaje tylko dawkę całkowitą i wyjaśnia, dlaczego.
Co, jeśli tabletki nie da się podzielić tak, żeby wyszła wybrana dawka?
Kalkulator pokaże warianty dozwolone przez ChPL z faktyczną dawką po zaokrągleniu i ostrzeże, gdy wychodzi ona poza zakres z ChPL. Wybór innej mocy albo postaci to decyzja lekarza.
Czy kalkulator działa bez internetu?
Tak. Baza leków jest zapisana na urządzeniu, a obliczenia wykonuje telefon albo komputer.
Czy mogę przeliczyć dawkę spoza ChPL?
Tak, dawkę można wpisać ręcznie. Gdy wychodzi poza zakres z ChPL, wynik to pokaże - decyzja i odpowiedzialność zostają po stronie lekarza.
Newsletter VetLeka
Nowości z VetLeka i bloga raz na jakiś czas. Napiszemy też, gdy aplikacja na Androida będzie w Google Play.
